Zorgplicht ... ook jegens de niet-klagende werknemer

Volgende case is een interessant precedent in Nederland waar de werknemer een schadeclaim kon indienen bij haar werkgever wegens burn-out ondanks dat ze niet kloeg!

De Zaak. Een werknemer raakt arbeidsongeschikt als gevolg van veel te hard werken gedurende een lange periode. De diagnose van de keuringsarts luidt burn-out. Zij krijgt een uitkering en een jaar later ontslag. Zij stelt daarop haar werkgever aansprakelijk omdat die zijn wettelijke zorgplicht niet zou zijn nagekomen. Zij kreeg een hoeveelheid werk opgedragen die niet in 40 uur per week kon worden uitgevoerd, maar in 60.

Wat zegt de wet? In het burgerlijk wetboek staat dat de werkgever maatregelen moet treffen ‘en aanwijzingen verstrekken’ die ‘redelijkerwijs nodig zijn om te voorkomen dat de werknemer in de uitoefening van zijn werkzaamheden schade lijdt’. De werkgever is niet aansprakelijk als de schade het gevolg is van opzet of bewuste roekeloosheid van de werknemer.

Wat zegt de werkgever? De overbelasting is niet door het werk veroorzaakt, maar door haar persoon. Zij zou een verhoogde kans hebben op een burn out omdat ze moeite had met nee zeggen, graag hard werkt, alles goed wil doen en liefst ook helemaal zelf, idealistisch, ambitieus en plichtsgetrouw is en gewaardeerd wil worden. Verder liet ze niet blijken dat ze het werk niet aan kon. De werkbelasting ging die van de ‘normale, gemiddelde werknemer’ niet te boven.

Hoe oordeelt de rechter? De werkgever moet ervoor zorgen dat ook extra werk ‘in beginsel’ binnen 40 uur verricht kan worden. De werkgever kende bovendien de werkhouding en mentaliteit van de werknemer uit de beoordelingsgesprekken. De werkgever had kunnen en moeten weten dat zij vele overuren maakte en gezien de extra werkzaamheden overbelast was. De werkgever had er op bedacht moeten zijn dat zij een bijzonder risico liep. Zeker als zij belast werd met extra werk. Maar ook met werk waarop zij niet voldoende voorbereid was. De werkgever had zijn beleid op haar moeten afstemmen en meer de vinger aan de pols moeten houden.

Speelt het zwijgen een rol? De rechter vindt dat een werknemer die niet laat merken dat het werk te veel is of boven haar macht gaat, ‘niets afdoet’ aan de plicht van de werkgever zelfstandig en uit eigen beweging na te gaan of ze aan het werk is, of ze pauzes neemt en of ze werk mee naar huis neemt. Op het beoordelingsformulier was immers genoteerd dat de werknemer moeite had met delegeren, perfectionistisch was en moeite had los te komen van het werk. Dat is een ‘bijzonder risico’ waarvoor bewaking door de werkgever ‘geboden’ is. Ook was het de bedrijfsarts bekend uit een verslag van de huisarts dat zij „enorme vechtlust” heeft, houdt van doorzetten en spanningen ontkent. Dat leidde al eerder tot lichamelijke klachten. De werkgever heeft deze persoonskenmerken onderschat. „Daaraan doet niet af dat ook de werknemer zelf haar burn out risico tijdens haar werk niet heeft onderkend en haar burn out heeft genegeerd”.

De werkgever is aansprakelijk.

bron nrc.nl

Wat drijft ons WERKELIJK?

Cijfers ... Hebben we onze target deze maand gehaald?  Net niet maar globaal voor 2011 tot en met vandaag in september zitten we aan 108%.  Het ziet er naar uit dat we een collectieve opslag zullen krijgen voor het mooie werk dat geleverd is in 2011.  

Ga ik morgen opstaan en me geweldig voelen?  Nee ... maar waarom niet? 

Onderstaand filmpje geeft een mooie visie ondersteund door wetenschappelijk onderzoek (!) waarom geld in vele gevallen eigenlijk niet de beste motivator is.  Misschien zit hier de sleutel voor een betere wereld? Wie weet...

Je hoeft zelfs niet te liegen

Misleiding en pesten komen niet zomaar in grove leugens of wilde uitspattingen van de dader.  Neen, het is veeleer een sluimerend bijna onzichtbaar kwaad ... zoals de nucleaire straling in Fukoshima of dat virus dat je zoontje of dochtertje meeneemt van de crèche.  Plotseling ben je ziek en vraag je je af hoe dat in godsnaam toch mogelijk kon zijn.

Een studentin die me wilde interviewen omtrent pesterijen op het werk stelde me eens de vraag waarom pesten zoveel meer voorkwam bij lager geschoolde werknemers.  De realiteit is ... dat het wellicht wel evenveel voorkomt maar onder een andere vorm...  Die manager in zijn maatpak zal je niet plots in het openbaar en mep in je gezicht verkopen of een emmer water over je hoofd gieten... Nee, de emotioneel intelligentere manager gaat je reputatie te lijf met een glimlach op het gelaat.  Hij zegt er ook bij dat hij steeds bereid is om je verder te helpen of om je verder advies te geven om je zogezegde incompetentie op te krikken.  Achteraf als je er over nadenkt kwam die eigenlijk nooit met concrete tips of hulp aandraven.  Het was een mooie verpakking en veel ingestudeerde woorden, het was een middel om je er telkens weer aan te herinneren dat je niet voldeed.

Iemand anders vond dat ik te ver was gegaan door in de uitzending van de Zevende Dag met mijn verhaal uit te pakken aangezien het niet in de verste verte te vergelijken viel met wat die arme man te Mactac was overkomen.  Dat was brutaler ja, dat was schrijnend, onmenselijk ... maar wat is er erger ... Vermoord worden met 1 messteek of door 20 messteken?

In mijn sportteam hoorde ik laatst iemand klagen tegen zijn vrienden: "Het lesgeld stijgt dit jaar van 3,75€ per les naar 4,50€ en als we afwezig zijn op de geplande lestijden dan moeten we het ook betalen of we nu ziek zijn, op het werk moeten zijn ... maakt niet uit. Schandalig, ik stop ermee!" Zijn vrienden gaven hem groot gelijk en steunden hem in zijn beslissing. 

In werkelijkheid was het echter zo dat sinds jaar en dag de prijs nooit veranderd was door de coach.  Onder druk van andere teams moesten wij dan op een gegeven moment ook het huidige tarief van 6€ per les gaan betalen.  De coach kon de boot nog gedeeltelijk afhouden en haalde nog 4,5€ per les uit de brand op voorwaarde dat iedereen betaalt ook al is hij niet aanwezig.  Was tevens een mooie stimulans zodat iedereen telkens aanwezig zou zijn.

Om te misleiden en te pesten hoef je zelfs niet te liegen ... laat dat stukje essentiële informatie weg en je vertelt een heel ander verhaal!

Oproep - Deel uw verhaal en toets het aan het onderzoek

Ik ben zoals reeds gezegd werk aan het maken van een update van mijn website.

Een belangrijke nieuwe rubriek zullen case-studies zijn van bekende en minder bekende pestdossiers.  Het opzet is aan te tonen dat met het onderzoek dat verricht is het mogelijk moet zijn op een intelligente manier uitspraken te doen en de zwakheden van de pesters te ontmaskeren.

Ik doe daarom bij deze een oproep aan iedereen die wil om (al dan niet anoniem) zijn verhaal van pesterijen te delen.  Ik zal de feiten en gebeurtenissen trachten te toetsen aan het onderzoek om overeenkomsten te vinden.  In eerste instantie zou het makkelijk zijn via mail te communiceren, maar ik sta open voor persoonlijke ontmoetingen indien de (drukke) agenda's het toelaten.

Mailen kan via de contactpagina van mijn website www.pestenophetwerk.net.

Twee pesters ontslagen bij IVBO te Brugge

Bron: Het laatste nieuws (4/12/2010)

BRUGGE - Twee werknemers van de afvalintercommunale IVBO in Brugge zijn ontslagen omdat ze een andere werknemer hadden gepest. Dat bevestigt Paul Jonckheere, voorzitter van de IVBO.

De werknemers werden eind oktober om dringende redenen ontslagen na een interne tuchtprocedure. Volgens het slachtoffer hadden de twee pesters hem al twee jaar geknepen, geslagen en getreiterd. Het escaleerde toen de pesters zijn broek aftrokken en zijn geslachtsdeel insmeerden met brandende zalf. Daarop diende het slachtoffer eind september een klacht in bij de politie, en lichtte hij de directie in. Een van de pesters is afgevaardigde voor de liberale vakbond VSOA, en die vecht nu het ontslag aan omdat de pesterijen uitgelokt zouden zijn.

'De twee pesters hebben de feiten toegegeven', zegt Paul Jonckheere van de IVBO. 'Dat is grensoverschrijdend gedrag, of het nu om uitlokking gaat of niet.'

Misvattingen rond pesten ... zelfs door sympathisanten

Bron: Het nieuwsblad (19/11/10)

Professor arbeidsrecht Roger Blanpain (KUL) vindt dat bedrijven veel actiever op zoek moeten gaan naar pesterijen. 'Omdat gepeste mensen vaak niet met hun verhaal naar buiten durven te komen.'

Hoe is het mogelijk dat dergelijke extreme pesterijen nog bestaan in onze bedrijven?

Roger Blanpain: 'Omdat de bestaande structuren in onze bedrijven niet inspelen op de menselijke psychologie. Mensen die gepest worden zijn van nature zwak. Ze hebben niet genoeg haar op de tanden om terug te slaan en naar de verantwoordelijken te stappen. Die mensen trekken zich terug en gaan in stilte kapot. Die durven niet naar buiten te komen met hun verhaal.  Deze man wilde ook eerst niet zeggen wie hem die dingen aandeed.'

Hoe kan het dat collega's elkaar zoiets aandoen?

Roger Blanpain: 'Het zit ingebakken in de menselijke natuur, zoals discriminatie van mensen met een andere huidskleur. Vergeet niet dat mensen van de apen afstammen. En net zoals discriminatie is pesten op het werk bijzonder moeilijk te bewijzen. Deze keer zijn er gelukkig beelden. Anders zou deze man ook niet geloofd zijn.'

Wat kunnen de bedrijven doen?

Roger Blanpain: 'Ze moeten veel actiever op zoek gaan naar pesterijen. Ga met mensen praten, hou vergaderingen waarin over pesten wordt gepraat. Zet op de computer anti-pestboodschappen. Het moet erin gehamerd worden. Anders krijg je toestanden zoals met seksueel misbruik in de Kerk. Daar is ook jarenlang over gezwegen.'

In de kern heeft Prof. Blanpain natuurlijk gelijk. Er moet inderdaad meer ingespeeld worden op de psychologie van de werknemers en er moet actiever op zoek gegaan worden naar pesterijen. Het probleem moet meer bespreekbaar worden en meer op de voorgrond treden. Toch is het weer opmerkelijk dat de verantwoordelijkheid opnieuw bij de doelwitten van pesterijen wordt gelegd (ze zijn van nature zwak, ze hebben te weinig haar op hun tanden). Deze uitspraken stigmatiseren de doelwitten alleen maar verder. Er moet niet actief gezocht worden naar de doelwitten maar naar de daders!  Iedereen kan doelwit worden maar niet iedereen kan pester worden.

Ten eerste moet men ook beseffen dat men gepest wordt wat inhoudt dat men zich er 100% moet van overtuigen dat het niet zijn eigen schuld is. Doelwitten komen niet naar buiten met hun klacht omdat men hen afschrikt, bedreigt, intimideert. Pesters zijn overtuigend en stimuleren de angst om tot actie over te gaan waarvoor veel vertrouwen en moed nodig is. Doelwitten van pesterijen zijn dikwijls zeer loyaal en beseffen maar al te goed de implicaties van een klacht in te dienen. Ze proberen (te) lang de problemen tussen de betrokkenen te houden en via dialoog tot een oplossing te komen. Dit alles wordt bemoeilijkt door het feit dat de pesters niet per se 100% van de tijd demonische daden verrichten. Het is voldoende dat er heel af en toe een (klein) compliment wordt gegeven zodat het doelwit de indruk krijgt dat er vorderingen zijn en dat een oplossing nabij is. Niets is minder waar.

Doelwitten worden maar al te vaak afgeschilderd tot zwakke persoonlijkheden. In het overgroot gedeelte van de gevallen is het eerder een kenmerk van altruïsme dat van toepassing is.

Patrick Coppenolle - Gepest tot hij dood was

Bron: Het niewsblad (27/11/10)

GENT - Een leidinggevende controleur van de stad Gent en een collega moeten zich voor de rechtbank verantwoorden voor hun rol in de zelfmoord van een 54-jarige technicus. 'Ik kan het niet meer aan', schreef de man in zijn afscheidsbrief. En hij besloot met de bittere woorden: 'Aan de pesters, verkleineerders, bedankt.' Zijn weduwe vertelt nu zijn verhaal, 'want na de pestverhalen van de jongste weken kan ik niet meer zwijgen'.

'Ik wil dat al die vreselijke pesterijen stoppen', zegt weduwe Nancy De Bruycker. 'En ik kan maar niet begrijpen waarom de pestkoppen van mijn man drie jaar na de feiten nog altijd gewoon aan het werk mogen blijven. Zeker het duo dat al naar de rechtbank is verwezen. Waarom worden ze door het stadsbestuur niet voorlopig geschorst?'

'Hij kropte alles op'

 

Toen Nancy De Bruycker in juni 2007 het dode lichaam van Patrick Coppenolle aantrof, besefte ze niet ten volle waarom haar man zich had verhangen.

'Zoals je ook in de andere pestdossiers merkt, is het vaak de partner of familie die het laatst op de hoogte is. Patrick was altijd opgewekt. Een echte gangmaker ook. Op de stedelijke reinigingsdienst waar hij lang had gewerkt, stond hij altijd op de barricaden als er voor iets gestreden werd. Maar toen die dienst werd geprivatiseerd, koos hij ervoor om stadsarbeider te blijven. Hij kwam terecht als loodgieterhulp bij de Dienst Gebouwen. Hij klaagde wel eens over zijn baas, maar kropte verder alles op.'

'De weken voor zijn dood moet hij echter al heel diep hebben gezeten. We waren samen op reis in het buitenland en hij wou niet meer terugkeren naar België. Ik heb een probleempje op het werk', zei hij. Maar dat komt wel in orde. Hij kreeg ook last van hyperventilatie. Ik heb hem toch kunnen overtuigen om op het vliegtuig te stappen. We zijn dan naar de dokter gegaan. Die stelde vast dat mijn man veel stress had en schreef antidepressiva voor. Patrick is niet meer gaan werken maar heeft toen wel voor het eerst zijn verhaal gedaan bij de preventieadviseur van de stad Gent. Toen hij buitenkwam voelde hij zich niet geholpen. Het enige wat ze voor me doen, is mij een lijst geven van andere jobs bij de stad. Hij had niet de indruk dat de pesters geconfronteerd zouden worden met hun daden.'

'Kleineren, koeioneren'

Nog geen twee weken later, na een helse nacht vol boze dromen, maakte Patrick Coppenolle een einde aan zijn leven. 'Ik had hem een kalmeerpil gegeven en toen ik 's morgens naar mijn werk vertrok, was hij ingedommeld. (Trillend) 's Middags heb ik hem thuis gevonden.'

In zijn afscheidsbrief verontschuldigde Patrick zich uitgebreid bij zijn echtgenote, dochter en kleinkinderen. Een tweede bladzijde bevatte een waslijst van pesterijen.

De politie vertelde Nancy dat ze met die brief hogerop moest gaan. Ze diende een klacht in en er volgde een onderzoek. Het leven van Patrick werd uitgeplozen, maar de onderzoekers vonden geen enkele reden voor zijn wanhoopsdaad: hij was gelukkig getrouwd, was niet ongeneeslijk ziek. Bij hem thuis ontdekten de speurders wel notities waarin hij alle vernederingen had opgeschreven waaraan hij op het werk was blootgesteld.

'Patrick is nooit lichamelijk vernederd', verduidelijkt zijn weduwe. 'Dat zou ook niet makkelijk geweest zijn. Hij had gebokst en had met één gerichte vuistslag zijn pesters onderuit kunnen halen. Buiten de ring sla je niet, was zijn motto. (bitter) Hij had het beter gedaan. Dan leefde hij misschien nog.'

'De pesterijen waren vooral psychologisch', bevestigt zijn collega Sylvain Van De Gehuchte. 'Vooral onze chef, controleur S., liet geen kans voorbijgaan om Patrick - maar ook anderen - te zoeken, te kleineren, belachelijk te maken in het bijzijn van anderen of te koeioneren. Of hij zorgde ervoor dat zijn prooien altijd de vuile werkjes moesten uitvoeren. Ik kan het weten hoe erg dat was want ik heb zelf ook diep in de put gezeten door toedoen van S.'

Nancy: 'Hadden we een zwaar ongeval gehad, dan werd Patrick daar hard voor uitgelachen. Ook de dood van zijn beide ouders was een voorwerp van spot. Kreeg hij een boete omdat hij voor zijn werk aan het laden was, dan kreeg hij totaal geen steun van zijn chef. Tijdens de middagpauze van een opleiding moest Patrick buiten maar eten gaan zoeken en kreeg dan een boete omdat hij vijf minuten te laat terug was. Het was de niet aflatende opstapeling van kleine speldenprikjes die op den duur de emmer deed overlopen.'

Bloed vanonder de nagels

Het Gentse gerecht vond de feiten alvast ernstig genoeg om S. te vervolgen, samen met een brigadier en twee collega-meelopers. Het parket vond ook dat de preventieadviseur te te zeer tekort was geschoten in haar taak om te vervolgen.

Begin 2010 verwees de raadkamer de eerste twee naar de correctionele rechtbank en stelde de andere drie buiten vervolging. De verdediging tekende daartegen beroep aan. De Kamer van Inbeschuldigingstelling velt volgend voorjaar een oordeel over dat beroep. Pas daarna volgt een proces.

Collega Sylvain :'Omdat S. echt het bloed vanonder je nagels haalde, schreef ik nog vóór de zelfmoord van Patrick een klachtenbrief over onze chef naar het stadsbestuur. Daarom hebben ze hem overgeplaatst, maar ook dan probeerde hij zich nog te moeien met onze dienst. Ik ben er rotsvast van overtuigd dat Patrick zich van het leven heeft beroofd door de niet aflatende mentale pesterijen op het werk.'

 Het verhaal is duidelijk - Een integer man, altijd opgewekt, collegiaal, gangmaker, populair, bokser (maar slaan doe je enkel in de ring) komt in contact met een sociopaat die geen kans voorbij laat gaan om zijn mensen te treiteren.  Bij het kenbaar maken van de klacht krijgt Patrick als boodschap van de preventieadviseur dat hij maar een andere job moet zoeken.  Nochtans zijn alle elementen voor een pestscenario aanwezig.  Patrick vormt door zijn opgewekt karakter en populariteit een grote bedreiging voor deze sociopaat en wordt daardoor gepest.  Patrick voldoet als geen ander aan het profiel van een doelwit.  De sociopaat kiest als pestmethode een chinese marteling toe te passen van diverse pesttechnieken.  Patrick toonde zelden woede en kropt alles op, minimaliseerde alles en beschermde zijn gezin.  Juni 2007 wordt het hem teveel ...  Het had vermeden kunnen worden!